Stadhuis
Aan de oevers van de Rijn pronkt het Leidse stadhuis met een renaissancegevel uit 1597 en is misschien wel het meest karakteristieke gebouw van de stad. Een brand verwoestte in 1929 een groot deel van het interieur, wat de nieuwere bebouwing achter de historische gevel verklaart.
De Burcht
De Burcht dateert van minstens de 11e eeuw en is een van de best bewaard gebleven motteburchten van Nederland. De burcht is vrij toegankelijk, en de steile trap wordt beloond met het mooiste uitzicht over de daken van Leiden.
Pieterskerk
Gesticht in 1121 en vernoemd naar de beschermheilige van Leiden, is deze laatgotische kerk nauw verbonden met de Pilgrim Fathers: hun leider John Robinson woonde in de nabijgelegen Pieterskerkchoorsteeg en ligt hier begraven, net als Jan Steen en Herman Boerhaave.
Hooglandse Kerk
Een indrukwekkende laatgotische kerk in het hart van de stad, gewijd aan Sint-Pancras. Justinus van Nassau, onwettige zoon van Willem van Oranje, ligt hier begraven.
De Waag
De waag, geopend in 1659, is een fraai voorbeeld van Hollands classicisme uit de Leidse Gouden Eeuw. Eeuwenlang werden hier goederen gewogen en verhandeld; de laatste kaas werd in 1972 verkocht.
Het Gravensteen
Het Gravensteen was een versterkte toren op het landgoed van de graaf. In de loop der eeuwen diende het als gevangenis, tehuis en boekendepot; tegenwoordig is het eigendom van de Universiteit Leiden.
Sint Annahofje en de hofjes
Het in 1492 gestichte Sint Annahofje is een van de oudste hofjes van Leiden. De kapel, gewijd in 1509, herbergt het oudste glas-in-lood van Nederland. Leiden telt ongeveer 35 hofjes — rustige binnenplaatsen verscholen achter onopvallende deuren, gratis toegankelijk wanneer het hek openstaat.
Muurgedichten
Sinds 1992 zijn er meer dan honderd gedichten op Leidse muren geschilderd, in tientallen talen, te beginnen met dat van Marina Tsvetajeva in de Nieuwsteeg. Ze opsporen is de leukste gratis wandeltocht van de stad.
Veelgestelde vragen
- Hoeveel monumenten heeft Leiden?
- Leiden telt ruim 2.700 rijks- en gemeentelijke monumenten en heeft daarmee na Amsterdam de dichtste monumentendichtheid van Nederland.
- Welke monumenten kun je van binnen bekijken?
- Onder andere de Pieterskerk, de Hooglandse Kerk, molen De Valk, de Oude Sterrewacht en de hofjes in het centrum.
- Zijn de hofjes vrij toegankelijk?
- Veel hofjes zijn overdag open voor bezoekers. Het zijn woonplekken, dus wees stil en respecteer de bewoners.