Ga naar de inhoud
Verlicht reuzenrad van de kermis tijdens Leidens Ontzet weerspiegeld in een Leidse gracht bij nacht

Leidens Ontzet: 3 oktober, het grootste feest van Leiden

Op 3 oktober 1574 werd Leiden ontzet: het Spaanse beleg werd gebroken en de uitgehongerde stad was vrij. Sindsdien vieren en herdenken Leidenaren dat elk jaar tijdens Leidens Ontzet, het oudste en drukste volksfeest van Nederland. De 3 October Vereeniging maakt het feest samen met duizenden leden en vrijwilligers mogelijk.

Wat is Leidens Ontzet op 3 oktober?

Leidens Ontzet — in de stad kortweg '3 oktober' — is de viering én herdenking van de bevrijding van Leiden op 3 oktober 1574. Na maanden beleg door de Spaanse troepen brachten de Geuzen over ondergelopen land haring en wittebrood naar de stad. In een verlaten Spaanse schans werd een ketel hutspot gevonden: twee tradities die tot vandaag het feest bepalen.

Het is een feest van tradities dat generaties verbindt: oude bekenden ontmoeten, nieuwe vrienden maken en samen zingen. Al sinds 1574 wordt in de Pieterskerk een herdenkingsdienst gehouden, en al snel volgden de warenmarkt en de kermis.

Muzikant met bugel in een muziekkorps tijdens de taptoe van Leidens Ontzet in Leiden
De taptoe op de avond van 2 oktober

Programma van Leidens Ontzet op 2 en 3 oktober

Bezoekers bij een kleurrijke zweefmolen op de kermis van Leidens Ontzet in de Leidse binnenstad
De kermis vult dagenlang de binnenstad
  • 2 oktober: koraalzang, de taptoe en de kermis (Lunapark) door de hele binnenstad.
  • 3 oktober: de hutspotuitdeling en de uitreiking van haring en wittebrood.
  • 3 oktober: de herdenkingsdienst in de Pieterskerk met het Leidse volkslied.
  • 3 oktober: de Grote Optocht met honderden figuranten, een traditie sinds 1886.
  • Beide dagen: warenmarkt, muziekpodia en volle terrassen tot in de nacht.
  • Het volledige programma en de officiële app vind je op 3october.nl.

De helden van het verhaal

  • Burgemeester Pieter Adriaanszoon van der Werff, die de stad tot volhouden aanspoorde.
  • Magdalena Moons, die de Spaanse aanval volgens de overlevering vertraagde.
  • Veerman Koppelstok, die de Geuzen hun boodschap bracht.
  • De Geuzen, die met haring en wittebrood de hongersnood doorbraken.

Praktisch bezoek aan 3 oktober in Leiden

  • Wanneer: elk jaar op 2 en 3 oktober, ongeacht de weekdag.
  • Toegang: gratis; reken op honderdduizenden bezoekers in de binnenstad.
  • Hotels in Leiden zitten maanden vooruit vol — boek zeer vroeg.
  • Kom met de trein; grote delen van het centrum zijn autovrij.
  • Het jaar rond: de fietsroute 'Sporen van 3 Oktober' en de audiotour Epic Quest Leiden.

Meer over Leidens Ontzet

Veelgestelde vragen

Wat betekent Leidens Ontzet?
'Ontzet' betekent bevrijd of uit de nood geholpen. Op 3 oktober 1574 werd het Spaanse beleg van Leiden gebroken en werd de uitgehongerde stad ontzet.
Wanneer is Leidens Ontzet in Leiden?
Elk jaar op 2 en 3 oktober, ongeacht de weekdag. Op 2 oktober zijn de taptoe en kermis, op 3 oktober de hutspotuitdeling, de herdenkingsdienst en de Grote Optocht.
Waarom eten Leidenaren hutspot, haring en wittebrood?
De Geuzen brachten haring en wittebrood naar de uitgehongerde stad, en in een verlaten Spaanse schans werd een ketel hutspot gevonden. Beide gerechten horen sindsdien bij het feest.
Kan ik Leidens Ontzet bezoeken als toerist?
Ja, het feest is vrij toegankelijk. Reken op grote drukte, reis met het openbaar vervoer en boek je overnachting maanden vooruit.